Wanneer de verhouding tussen werkgever en werknemer ernstig verstoord is, lijkt ontslag soms de meest directe oplossing. Toch is die route in de praktijk kostbaarder, risicovoller en tijdrovender dan veel werkgevers vooraf inschatten. Mediation levert in de meeste gevallen een beter resultaat op, zowel financiëel als organisatorisch.
De werkelijke kosten van ontslag
Een ontslagtraject brengt aanzienlijke kosten met zich mee. Bij ontslag via de kantonrechter of het UWV zijn er procedurekosten, advocaatkosten en in veel gevallen een transitievergoeding. Die vergoeding bedraagt een derde maandsalaris per dienstjaar, wat bij een werknemer met langere staat van dienst snel oploopt. Daar komen de kosten voor werving en inwerkperiode van een vervanger bij, die gemiddeld tussen de 20 en 30 procent van het jaarsalaris liggen.
Naast de directe kosten speelt het risico van een juridische procedure. Als een werknemer het ontslag aanvecht en de rechter oordeelt dat de werkgever onvoldoende heeft aangetoond dat herstel van de arbeidsrelatie niet meer mogelijk was, kan dat leiden tot een hogere vergoeding of zelfs tot herstel van het dienstverband. Werkgevers die kunnen aantonen dat zij mediation hebben aangeboden of ingezet, staan juridisch sterker.
Wat mediation oplevert
Bij mediation arbeidsconflict begeleidt een onafhankelijke mediator beide partijen bij het herstel van de communicatie en het maken van concrete afspraken. Dat kan leiden tot twee uitkomsten: herstel van de werkrelatie met nieuwe afspraken over samenwerking en communicatie, of een respectvolle beëindiging van het dienstverband via een vaststellingsovereenkomst. In beide gevallen hebben partijen zelf de regie over de uitkomst, wat bij een rechterlijke procedure niet het geval is.
Een mediationtraject bestaat doorgaans uit drie tot vijf sessies en is daarmee aanzienlijk goedkoper dan een ontslagprocedure. Bovendien verloopt het sneller: waar een juridische procedure maanden in beslag kan nemen, leidt mediation vaak binnen enkele weken tot een afgerond dossier. Gedurende die hele periode loopt de loondoorbetalingsplicht bij ziekte of non-actiefstelling gewoon door, wat de tijdwinst van mediation in financiële termen extra zwaar laat wegen.
Mediation ook mogelijk als de situatie al is vastgelopen
Een veelgehoord bezwaar is dat mediation alleen werkt als beide partijen nog bereid zijn om samen te zoeken naar een oplossing. Dat klopt, maar die bereidheid is vaker aanwezig dan het op het eerste gezicht lijkt. Een werknemer die vastloopt in een conflict wil in de meeste gevallen duidelijkheid en een respectvolle behandeling, geen langdurige juridische strijd. Een werkgever wil de situatie oplossen zonder verdere bedrijfsschade. Die belangen sluiten elkaar niet uit.
Mediation kan ook worden ingezet wanneer een werknemer al ziek thuis zit door het conflict. De mediator werkt dan tegelijk aan het oplossen van het conflict en aan afspraken over re-integratie. Dat verkort het verzuim en voorkomt dat de situatie verder escaleert richting een UWV-procedure of rechter.
Ontslag als uitkomst van mediation
Mediation sluit ontslag niet uit. Wanneer tijdens het traject blijkt dat voortzetting van het dienstverband voor geen van beide partijen meer haalbaar is, begeleidt de mediator ook het gesprek over een beëindiging. Die wordt dan vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst met wederzijds goedvinden, wat juridisch cleaner is dan een eenzijdig ontslag en in de meeste gevallen ook minder kost.
Mayet Mediators begeleidt arbeidsconflicten voor zowel werkgevers als werknemers, in alle fases van het conflict. Een vrijblijvend oriëntatiegesprek biedt de kans om te beoordelen welke aanpak in een specifieke situatie het meest passend is.